اصلاح ارز چندنرخی؛ نفس تازه اقتصاد و بورس

همایون دارابی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما، با اشاره به اصلاح ارز ترجیحی و جمع‌آوری نظام چندنرخی ارز، این اقدام را یکی از شجاعانه‌ترین و مهم‌ترین تصمیمات اقتصادی دولت در مقطع کنونی دانست و اظهار کرد: این سیاست می‌تواند تأثیرات عمیق و مثبتی بر اقتصاد کلان و بازار سرمایه بر جای بگذارد. مهم‌ترین دستاورد اصلاح ارز چندنرخی، شفاف‌سازی در اقتصاد و آشکار شدن مزیت‌ها، سود‌های واقعی و رانت‌های پنهان است.

وی افزود: در سال‌های گذشته، بخشی از بنگاه‌های اقتصادی صرفاً بر پایه استفاده از رانت ارز ارزان شکل گرفته بودند؛ به‌گونه‌ای که با دریافت ارز دولتی، اقدام به واردات کرده و بدون اتکا به مزیت واقعی اقتصادی فعالیت می‌کردند. با اصلاح این سازوکار، تنها بنگاه‌هایی قادر به ادامه فعالیت خواهند بود که بر اساس اصول اقتصادی و مزیت واقعی حرکت می‌کنند.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تجربه سال‌های اخیر تصریح کرد: با وجود تخصیص گسترده ارز ارزان، اقتصاد کشور رشد بسیار پایینی را تجربه کرد. این موضوع ناشی از دو عامل اصلی بود؛ نخست بروز «بیماری هلندی» که تزریق ارز ارزان باعث تضعیف تولید داخلی، صنعت‌زدایی و آسیب به بخش‌هایی مانند کشاورزی و امنیت غذایی شد و دوم، ایجاد صف طولانی متقاضیان واردات که موجب انحراف منابع ارزی از بخش‌های مولد به سمت واردات کالا‌های غیرضروری شد.

دارابی تأکید کرد: اصلاح ارز چندنرخی می‌تواند این دو عامل مخرب را از اقتصاد کشور حذف کرده و در میان‌مدت و بلندمدت به تقویت رشد اقتصادی، کاهش رکود، افزایش درآمد‌های دولت، کاهش کسری بودجه و در نهایت مهار تورم منجر شود.

وی در ادامه به اثرات این سیاست بر بازار سرمایه اشاره کرد و گفت: ارز چندنرخی در عمل به معنای تنبیه صادرکنندگان بود. صادرکنندگانی که با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌ها، مجبور بودند ارز حاصل از صادرات خود را با نرخی به‌مراتب پایین‌تر در اختیار واردکنندگان قرار دهند؛ فرآیندی که هم به تضعیف صادرات و هم به تخریب بازار داخلی منجر می‌شد.

به گفته دارابی، با اصلاح نظام چندنرخی ارز، کالا‌های صادراتی به قیمت واقعی خود نزدیک می‌شوند، بازار‌های صادراتی تقویت شده و صادرات کشور افزایش می‌یابد. این روند از یک‌سو درآمد‌های مالیاتی دولت را افزایش داده و کسری بودجه را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر، امکان اجرای طرح‌های توسعه صادرات‌محور را برای بنگاه‌ها فراهم می‌کند.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به شرایط رکود تورمی اقتصاد ایران خاطرنشان کرد: اقتصاد کشور راهی جز تقویت صادرات برای مقابله با رکود ندارد و اصلاح ارز چندنرخی گامی مهم در این مسیر است. در این میان، بازار سرمایه نیز به‌عنوان ستون فقرات تأمین مالی شرکت‌های صادراتی از جمله نفت، گاز، پتروشیمی و فلزات، از این تصمیم منتفع شده است.

دارابی در پایان گفت: رشد قابل‌توجه شاخص بورس از ابتدای سال، به‌ویژه پس از مقطع جنگ تحمیلی، نشان می‌دهد اصلاح ارز چندنرخی تصمیمی صحیح بوده است. شاخص بورس همواره دماسنج تصمیمات اقتصادی است و این رشد بیانگر آن است که سیاست جدید، فرصت افزایش صادرات، توسعه بنگاه‌ها و ورود به بازار‌های جدید را برای شرکت‌های صادراتی فراهم کرده است.