صحافی سنتی از رونق افتاده است

استاد حسن فیضی راد در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما، گفت: صحافی در ایران قدمتی دیرینه دارد، اما هنوز هم استادان زیادی هستند که در کارگاه‌های کوچک خود به مرمت و صحافی کتاب می‌پردازند.

او افزود: بازسازی و نوسازی کتاب‌های قدیمی و نفیس از گذشته در مراکز کتابخانه‌ها و صحافی‌های بزرگ مثل کاخ گلستان، موزه ملی و مراکز فرهنگی دولتی قرار داشت و کمتر کسی پیدا می‌شد که برای کتابخانه شخصی منزلش یا به خاطر عشق و علاقه اش آثار قدیمی و خطی را مرمت و صحافی کند.

آقای فیضی راد با اشاره به سابقه خود در زمینه آموزش صحافی گفت: به ناچار با کم شدن سفارش کارو کاهش رونق صحافی و مرمت کتاب من از کارگاه استاد خودم جدا شدم و در صحافی‌های ملک، آستاد قدس و کاخ گلستان مشغول به کار شدم.

وی با بیان اینکه صحافی، هنری ظریف و تمام‌عیار است که تا دو دهه پیش اسم و رسمی داشت، گفت: صحافی و جلدسازی در قدیم یک کار ویژه بود. اوج هنر صحافی و جلدسازی برای کتاب‌های نفیس مثل قرآن‌های دست نویس و خطی و شاهنامه‌ها بود که پس از ترمیم جلد‌هایی از چرم، طلاکوب و نقره‌کوب می‌شدند.

فیضی راد که متولد آذر ۱۳۳۲ است و سال‌های زیادی را با شاگردی نزد استادان مختلف گذرانده است افزود: وقتی می‌بینم کتاب‌های نفیسی با صحافی گالینگور که نسبت به صحافی چرم و طلاکوب ارزش چندانی ندارد بسیار ناراحت می‌شوم.

او با بیان اینکه این روز‌ها سکه تک‌جلدسازی از رونق افتاده، گفت: سال‌ها طول می‌کشد تا یک کارآموز بتواند در هنر صحافی و شناخت چرم و رنگ و مواد اولیه؛ استاد ماهری شود و یک کار خوب و با کیفیت تحویل دهد.

این هنرمند افزود: الان به خاطر این که این هنر درآمد چندانی ندارد کسی راغب نیست در این حوزه آموزش ببیند و برخی هم که در رشته ترمیم و مرمت کتاب‌های خطی تحصیل می‌کنند از تجربه کافی برخوردار نیستند.

وی افزود: من معتقدم باید شرایطی فراهم شود تا تجربه و آموزش‌های تخصصی صحافی سنتی به علاقه‌مندان آموزش داده شود تا در آینده جایگزین استادان بازنشسته شوند.

استاد حسن فیضی راد تاکنون بیش از ۱۰ هزار جلد کتاب‌های خطی و نفیس صحافی کرده است و در حدود ۲۰ سال با فردریش لانکامرر همکاری داشته است.

فردریش لانکامرر صحاف ایرانی آلمانی‌تبار از هنرمندان صحاف است که در سال ۱۳۰۲ در برلین متولد شد و بدلیل حضور پدرش در ساخت راه آهن تهران شمال پس از اتمام تحصیلش در آلمان در سال ۱۳۱۷ به ایران آمد و در شغل پدری خود در کارگاه صحافی مشغول شد. او در سال 1380 از دنیا رفت و در قبرستان ارامنه در جاده امام رضا در نزدیکی افسریه تهران به خاک سپرده شد.

نقل است که لانکامرر مسیحی بود، اما هیچ‌گاه در قبال صحافی قرآن کریم وجهی دریافت نکرد و باور داشت نباید برای کار در زمینه کتاب آسمانی دستمزد گرفت.
فردریش لانکامرر صحاف ایرانی آلمانی‌تبار را به نام پدر صحافی نوین ایران می شناسند.

 کتابخانه غنی او با بیش از ۲ هزار جلد کتاب اکنون در کتابخانه وزارت امور خارجه نگهداری می‌شود.

لانکامرر در طی همکاری با دانشگاه تهران موجب شد کتاب‌های زیادی را در کتابخانه‌های ادبیات، الهیات و حقوق به شیوه خاص خود صحافی کند.

او نخستین ماشین چاپ را ساخت و کار صحافی کتابخانه‌های بزرگی همچون کتابخانه ملی، کتابخانه مجلس، کتابخانه مرکزی و کتابخانه دانشگاه تهران را بر عهده داشت.

بیژن صادقی، مریم موسوی (اهداکننده تجهیزات کارگاه صحافی لانکامرر به کتابخانه و موزه ملی ملک) و استاد حسن فیضی راد از شاگردان فردریش لانکامرر هستند.