میزبانی استان از عشایر در فصل ییلاق

تاریخ ایلات و عشایر با تاریخ ایران عجین شده است و اگر بخواهیم تمدن ایران را بشناسیم، بدون مطالعه زندگی ایلات میسر نیست. مردمان عشیره ای، مردمانی خوداتکا و خودساخته اند که به دلیل آمادگی دایمی برای کوچ، دارای قدرت بدنی بالایی هستند و بخش عمده ای از تولیدات دامی کشور را بر عهده دارند.

استان البرز نیز هرساله میزبان 860 خانواده با جمعیتی حدود 4800 نفر است که حدود 56 درصد آنان کوچنده هستند. این عشایر از 4 ایل شاهسون، مغان، سنگسر و کلهر و طوایف مستقل عرب، کلکو، کلوند، گلزن، الیکایی و تات هستند که در 84 سامان و 6 سامانه استقرار دارند و به شیوه پدران خود به منـاطق ییلاقی، میانبند و قشلاقی کوچ می کنند.

• تولید بیش از 20 درصد پروتئین موردنیاز کشور

جامعه عشایری با وجود دارا بودن کمتر از 2 درصد جمعيت كشور (حدود 1.2 میلیون نفر)، نقشی بسیار مهم و حیاتی در تولید و اقتصاد کشور ایفا می کند. این جامعه با داشتن بیش از 24 ميليون راس دام (حدود 25 درصد دام سبك كشور)، بيش از 20 درصد گوشت قرمز و پروتئین مورد نیاز را توليد کرده و نقش بارزي در ساير فرآورده‌های دامي دارد. همچنین بیش از 35 درصد صنايع دستي توليدي كشور، توسط عشایر توليد مي شود.

• جمعیت دو درصدی عشایر کشور

آمار جامعه عشایری یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر است که دو درصد جمعیت کل کشور را شامل می شود. این قشر در بهره‌وری نیروی انسانی و عوامل تولید طبیعی بهترین عملکرد را دارند.

قائم مقام سازمان امور عشایر کشور در این باره اعلام کرد: ۸۴ میلیون هکتار مرتع در سطح کشور موجود بوده که از این میزان ۳۴ میلیون هکتار مرتع در اختیار عشایر قرار دارد.

علایی مقدم افزود: در برنامه ششم توسعه توجه مناسبی به عشایر به عنوان متولیان تولید شده است

• البرز میزبان عشایر کشور در فصل ییلاق

از مهم ترین مناطق ییلاقی در البرز که مورد علاقه اسکان برای عشایر است مناطق آزادبر در رشته های کوه های البرز واقع در منطقه حفاظت شده البرز جنوبی و کوه های طالقان می باشد.

مدیر امور عشایری استان گفت: هر ساله عشایر کوچ رو در استان البرز از 6 ایلراه اصلی کوچ خود را انجام می دهند که تعدادی از آنان عشایر میهمان هستند و از استان های مرکزی و سمنان به البرز می آیند.

علی نقدی بازنشین افزود: برای کوچ بدون دردسر عشایر تمهیدات لازم در مسیر ایلراه ها و گذر آنان از اتوبان، جاده چالوس و مناطق روستایی با همکاری نیروهای امنیتی اندیشیده می شود تا بدون هیچ مشکلی به مناطق استقرار خود برسند.

مدیرامور عشایر البرز ادامه داد: عشایر استان دارای 321 هزار رأس دام سبک هستند که این تعداد دام با عبور از ایل راه های عشایری، از 148 هزار هکتار از مراتع زیست بوم کرج تعلیف می کنند.

وی گفت: عشایر استان سالانه با تولید 6 هزار و 800 تن شیر، 3 هزار و 700 تن گوشت و یکهزار و 300 تن سایر فرآورده های دامی از تولید کنندگان عمده محصولات پروتئینی البرز محسوب می شوند.

نقدی با اشاره به اینکه 44 درصد عشایر استان مرتعی در اختیار ندارند، افزود: این افراد از بستر مزارع و کوه های اطراف مناطق قشلاقی برای تعلیف دام های خود استفاده می کنند و یا تعلیف را به صورت دستی انجام می دهند.

• توجه به ظرفیت عشایر، ضامن پیشرفت بیشتر استان

عشایر استان البرز به غیر از تولید گوشت و مواد لبنی، تولید صنایع دستی از جمله بافندگی فرش، گلیم، جوراب، دستکش و کلاه، چرم، پوست و سنگ های تزیینی را برعهده دارند. ضمن اینکه در جمع آوری گیاهان دارویی از مراتع و کشت زعفران نیز فعالیت می کنند.

این ظرفیت عظیم برای استان اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ظرفیتی که درصورت توجه بیشتر مسئولان و سرمایه گذاری روی آن می تواند از یکجانشین شدن عشایر جلوگیری کند و کمک شایانی به افزایش آمار فرآورده های پروتئینی، صنایع دستی و مواد لبنی استان باشد.

محمدرضا تقوی پور